اخبـار نهاجا
بمناسبت روز جهانی موزه و میراث فرهنگی؛
آشنایی با «اولین‎های صنعت هوایی» در موزه‎های نهاجا


موزه از جمله میراث فرهنگی مهم در تاریخ کشورهاست که حاوی تاریخ پرافتخار ملل در دوران های ماقبل است. یکی از مهمترین و دیدنی ترین موزه ها اما موزه های نظامی است که نه تنها روایتگر دلیرمردی های سربازان کشورهاست، که پیروزی ها و فتوحات و افتخارات را نیز به نمایش می گذارد.

به گزارش روابط عمومی نهاجا، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران از جمله غنی ترین موزه ها را در اختیار دارد که در آنها آثار و اشیا و یادبودهای متعددی از فعالیت های نظامی در عرصه آسمان را به معرض نمایش گذاشته است.

 موزه دفاع مقدس و انقلاب اسلامی نهاجا مستقر در دفتر مطالعات و تحقیقات این نیرو در سال 1381 آغاز بکار کرد. همانطور که از آن این موزه بر می آید، تمامی آثار و اشیای تاریخی موجود در آن، مربوط به دوران پر افتخار نیروی هوایی در هشت سال دفاع مقدس است. در این موزه اطلاعاتی دقیق و کامل درباره تمامی عملیات های هوایی، هواپیماهای استفاده شده و همچنین خلبانان افتخارآفرین در جنگ تحمیلی وجود دارد که در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.
 


لازم به ذکر است در این موزه سردیس بیش از 30 شهید از خلبانان نام آور و شاخص نیروی هوایی وجود دارد. همچنین نقشه های بزرگی از عملیات های هوایی مثل الولید، مروارید و... در این موزه دیده می شوند. در عین حال انواع لباس های خلبانان نیروی هوایی که به این موزه اهدا شده است، از جمله دیگر جاذبه های آن محسوب می شود. لوح های تقدیر و یادبود اهدایی از سوی مقامات بلندپایه و وابستگان نظامی کشورهای جهان، از دیگر دیدنی های موزه دفاع مقدس نهاجا بشمار می آید.

ماکت هواپیماهای اف 14، اف4، سوخو، بالگرد شینوک، موشک های اسپارو، ماوریک، هواپیماهای سوخت  رسان 747، 707، سی 130 و بالگردهای نهاجا از دیگر جاذبه های این موزه می باشد.
 


از سوی دیگر اما شاید کمتر کسی بداند در قلب پایتخت در حوالی خیابان پیروزی تهران و در عمق محل ستاد فرماندهی نیروی هوایی ارتش، ساختمانی قرار دارد که در سال 1350 ساخته شده و 3 سال بعد به عنوان موزه نیروی هوایی به بهره‌برداری رسیده و سال ها پس از انقلاب شکوهمند اسلامی یعنی در سال 82 نیز بازسازی شده است.

موزه‌ای که در آن می‌توان تاریخ ورود اولین بالُن و نیز اولین هواپیما به ایران و سیر داستانی تشکیل یگان هوایی ایران از سال 1301 هجری شمسی را خواند و دید.

در این موزه درمی‌یابید که در سال 1301 رقابت شدیدی میان امریکا و انگلیس برای تامین هواپیماهای ایران شکل گرفت در حالی که در کشور حتی یک فرودگاه وجود نداشت.

با درخواست انگلیس در همان سال برای ساخت فرودگاه در ایران بود که در منطقه قلعه مرغی که در آن زمان جزو اراضی حسن آباد محسوب می‌شد، بنا بر طرح فردی به نام «بهزاد طاهرزاده» با بکارگیری زندانیان، زمینی مسطح و به شکل فرودگاه برای نشستن هواپیماهای خارجی ساخته می‌شود اما اولین کشوری که اقدام به فرستادن هواپیما می‌کند، نه انگلیس است و نه امریکا، بلکه آلمان است. درواقع باید این سال (1301) را سال اولین جرقه‌ها برای شکل‌گیری نیروی هوایی ایران بنامیم.
 


هواپیماهای اولیه در حالی که بیشتر جنس بدنه‌شان را برزنت تشکیل داده بود، در قلعه مرغی می‌نشینند و بعد از این است که شیلترهای اولیه برای نگهداری آنها و حفاظت شان از باد و باران و نور خورشید ساخته می‌شود.

همین هواپیماها هستند که شهید ستاری سالها بعد وقتی فرمانده نیروی هوایی بود، خواست تا یکی از آنها را آماده کنند تا بتواند پرواز با این پرنده‌های برزنتی را تجریه کند.

گویا هنوز برخی از بقایای این هواپیماها را می‌توان در قلعه مرغی پیدا کرد اما چیزیکه در موزه نهاجا وجود دارد، ماکت هایی کوچک از این هواپیماهاست که به نام های پرندگانی همچون «تیهو»، «قرقی»، «طوطی»، «مرغ آهنین» و ... نامگذاری شده بودند.

تعداد فرودگاه ها تا سال 1317 به 3 فرودگاه می‌رسد و روند ورود هواپیماها نیز تا سال 1320 رو به افزایش می‌رود.

دومین فرودگاه در مهرآباد و سومی نیز در همین محل امروزی ستاد فرماندهی نهاجا یعنی در منطقه پیروزی با نام فرودگاه «پرستو» ساخته می‌شود که پس از سرنگونی رژیم ستمشاهی، نام آن را فرودگاه انقلاب می‌گذارند.

* در محوطه بیرونی موزه نهاجا، یک فروند هواپیمای ایلیوشین اهدایی شوروی وجود دارد که این هواپیما در سال 1353 وارد نیروی هوایی می‌شود و تنها برخی مقامات می توانستند با آن مسافرت کنند.

 سرعت این هواپیما با گنجایش 21نفر خدمه، حدود300کیلومتر در ساعت بوده که امروزه ابداً سرعت بالایی به حساب نمی آید.

* 2 فروند جنگنده سوخو 22 رژیم بعث عراق که در ایام دفاع مقدس توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران ساقط شده‌اند نیز در محوطه بیرونی موزه قرار دارد. این جنگنده ها قصد بمباران مناطق مسکونی غرب کشور را داشتند که در گیلانغرب ساقط شدند.

 * هدایای اهدایی به فرماندهان نیروی هوایی ایران در طول چند دهه را هم می توان در این موزه دید؛ از قالی و تابلو و مجسمه‌های شیر و دختر گرفته تا انواع مدال‌ها و شمشیر و نقشه فلسطین و غیره.

* عکس هایی از تیم آکروجت (تاج طلایی) و اعضای رژه هوایی این تیم در موزه نهاجا قرار دارد که افرادی نظیر امیر حسین ربیعی، امیر بهمن باقری و اصغر ایمانیان با درجه سروانی درکنار هم عکس دارند. این افراد، بعدها فرماندهان نیروی هوایی ارتش در قبل و بعد از انقلاب شدند.

طبقه دوم این ساختمان را البته بیشتر به نیروی هوایی پس از انقلاب تخصیص دادند که در آن مواردی چون عکس های هوایی گرفته از مراکز حساس عراق در جنگ توسط جنگنده های ایرانی، تصویری از وصیتنامه شهید خلبان عباس بابایی، کلاه خلبانی شهید مصطفی اردستانی، نقشه برخی عملیات‌های مهم دفاع مقدس که نهاجا نقش مهمی در آن داشت و ماکت بسیاری از جنگنده های ارتش را می توان دید.

* وصیتنامه شهید سرلشکر خلبان بابایی در تاریخ 23 تیر1361 نوشته شده. بابایی این وصیت نامه را پس از ذکر نام خدا و آیه استرجاع «انا لله و انا الیه راجعون» و آرزوی طول عمر برای حضرت امام(ره) در ضمن شعار «خدایا خدایا تو را به جان مهدی (عج) تا انقلاب مهدی (عج) خمینی را نگهدار» این گونه آغاز می کند: «به خدا من از شهدا و خانواده شهدا خجالت می کشم وصیت نامه بنویسم....» و این طور ادامه می دهد که «خدایا در این دنیا چیزی ندارم. هرچه دارم از توست. پدر و مادر عزیزم ما خیلی به این انقلاب بدهکاریم» و بعد وصیت خود را در 3بند خلاصه می کند که دنیایی از معرفت، اعتقاد، سادگی و بخشندگی درآن موج می زند: «1- بدهکار نیستم جز به خدا، اگر کسی پولی طلب دارد به او بدهید. 2- کسانی که پولی از من گرفته اند هروقت داشتند به همسرم بازگردانند. 3- کلیه حقوق ماهیانه ام به همسرم تعلق گیرد.»

* در موزه، بطری ای وجود دارد که حاوی نخستین آب شیرین سازی شده در پایگاه بوشهر است و با وجود گذشت چند دهه از تولید آن، کوچک ترین تغییری به لحاظ حجم و ماهیت در آن صورت نگرفته است.

* از دیگر اسناد ارزشمند موجود در این موزه، سند های تاریخی ماده دستورها و نیز دفتر ثبت پرواز خلبانان از قدیم ترین زمان ممکن تاکنون است.

* در گوشه ای از این موزه اسنادی از خلبانان به اسارت در آمده دشمن که هواپیمایشان ساقط شده، نگهداری می شود که شامل کارت پرواز، مدارک شناسایی، شماره تلفن ها و نقشه های عملیاتی خلبانان بعثی است. همچنین نقشههایی که خلبانان عراقی همراه خود داشته و اهدافی را روی آن علامت گذاری و نقاشی کرده اند که بسیار شبیه نقاشی های ناشیانه کودکان است.

* امیر خلبان سید رضا پردیس که بعد از شهید ستاری مدتی فرماندهی نهاجا را بر عهده داشت، در دوران دفاع مقدس طی عملیاتی اقدام به انهدام یک پل می‌کند.

وی در خصوص نحوه انهدام این پل گفته است که برای اولین بار که به سمت پل می رفته، یک عابر پیاره غیرنظامی در حال عبور از پل بوده لذا اقدام به شلیک موشک نمی‌کند تا عابر عبور کند.

برای دومین بار نیز که به سمت پل نشانه رفته است، یک دوچرخه سوار در حال عبور از پل بوده که مجددا اقدام به شلیک نمی شود و در مرحله سوم است که پل با موشک هوا به زمین منهدم می شود.
 


* در محوطه بیرونی این موزه همچنین می توان یکی از هنرهای شهید بزرگوار منصور ستاری را دید.

 خودرویی به نام شمس (شهید منصور ستاری) که فرمانده وقت نهاجا خود آن را طراحی و ساخته است.

این خودروی 4 نفره با سرعت 160 کیلومتر بر ساعت از طراحی بدنه جالبی نسبت به زمان خود برخوردار است.

این خودرو همچنین 330 سانتی متر طول، 142 سانتی متر عرض، 150 سانتی متر ارتفاع و 4 سیلندر دارد و 47 لیتر گنجایش باک بنزین آن است.


 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر
نسخه قابل چاپ
تعداد بازديد اين صفحه: 79